ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

 Maddelerin çözünürlüğü, çözünürlük dengeleri ve çözünürlük çarpımları, şartlara bağlı olarak değişir. Bu değişmelerde etkili olan faktörler çözücünün türü, sıcaklık, basınç ve ortak iyondur.

a. Çözücünün Türü

Su içinde, etil alkolün çok iyi çözündüğünü, zeytinyağının hemen hemen hiç çözünmediğini bilirsiniz. Zeytinyağı suda çözünmemekle beraber organik çözücülerde iyi çözünür. Bu yüzden yağ lekelerini çıkarmak için tiner, benzin vb. organik çözücüler kullanılır. Öyleyse çözünme olayının çözücünün türüne bağlı olduğunu söyleyebiliriz.

b. Sıcaklığın Etkisi

Çözünme olayının endotermik veya ekzotermik oluşuna göre sıcaklık faktörü çözünürlüğü etkiler. Le Chatelier prensibine göre sıcaklık artışı, endotermik çözünmelerde dengeyi çözünme lehinde; ekzotermik çözünmelerde ise çözünme aleyhinde dengeyi etkiler. Yani ısı alarak çözünen maddeler, sıcaklık artışında daha fazla çözünürken, ısı vererek çözünen maddeler sıcaklık artışında daha az çözünür. Sıcaklığın artması, amonyum nitratın (NH4NO3) sudaki çözünürlüğünü artırırken, lityum klorürün (LiCl) çözünürlüğünü azaltır

c. Ortak İyon Etkisi

Belli bir maddenin çözünmesiyle oluşan çözeltilerde, ortak iyon taşıyan ikinci bir maddenin çözünmesi istendiğinde, ortak iyon varlığı çözü­nürlüğü etkiler.

d. Yabancı Maddelerin Etkisi

Bir sıvı içinde daha önce çözünmüş maddeler varsa, bu durum, bu sıvıda diğer maddelerin çözünmesini etkiler. Önceden çözünmüş maddeler elektrolit iseler bu etki daha da fazladır. Özellikle bu durum, gazların sıvılarda çözünmesinde ve canlıların yaşamında önemli rol oynar. Ancak aynı çözende ortak iyon içermeyen madde­lerin çözünmesi, iyonik bileşiklerin çözünürlüğünü arttırır.