Van Der Waals Bağları

Apolar moleküllü bileşiklerin dipol momentleri sıfır olduğundan bu tür maddelerin molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimi olmaz. Örneğin F2 gazı apolar moleküllerden oluştuğu hâlde bu gazı sıvılaştırmak mümkündür. Öyleyse, katı ve sıvı hâlde F2 molekülleri arasında da çakım kuvvetleri olmalıdır işte, apolar moleküller arasındaki bu çekim kuvvetleri ilk defa van der Waals tarafından incelenmiş ve London tarafından açıklanmıştır.

Bir atom veya molekülde elektronların (özellikle değerlîk elektronlarının} serbest hareketi sırasında molekül içindeki elektron yoğunluğu sürekli değişir Bir an için elektron yoğunluğu molekülün bir yanında daha büyük olabilir Böylece, çok kısa bir süre için moleküllerin bir tarafı kısmen artı diğer tarafı kısmen eksi  olur ve çok sayıda molekülün zıt yüklü uçları birbirini çeker işte van der Waals kuvvetleri, bu şekilde oluşan çok zayıf ve anlık çekim kuvvetleridir.

Sıvı ve katı hâlde moleküller arasında yalnız van der Waals kuvvetlerinin etkin olduğu maddeleri aşağıdaki gibi gruplayabiliriz:

» Soy gazlar (He. Ne, Ar, Kr, Xe, Rn)

• Moleküller hâlinde bulunan ametaller (H2, O2, N2, F2, CI2, Br2, I2, P4, S8)

• Apolar olan bileşikler (CH4 C2H4, C2H6. CO2, C2H2, CCl4)

Polar moleküller de ise, dipol-dipoi çekim kuvvetlerinin yanında van der waals kuvvetleri de etkin olur.

Van der Waals kuvvetlerinin büyüklüğü iki faktöre bağlıdır.


1- Elektron sayısı: Elektron sayısı arttıkça moleküller arasındaki van der Waals kuvvetlen büyür. Oda koşullarında halojenlerden F2 ve CI2 gaz olduğu hâlde, daha fazla elektronu bulunan Br2 sıvı, I2 ise katıdır.

2- Molekülün büyüklüğü ve yapısı: Van der Waals kuvvetleri moleküllerin yüzeyleri arasında oluşmaktadır. Büyük bir molekülün yüzeyi geniş olacağı için van der Waals kuvvetleri büyüktür. Örneğin; argonun kaynama noktası neonun kaynama noktasından daha yüksektir.

Aynı mol kütlesine sahip moleküllerden uzun ve değme yüzeyi büyük olanda van der waals kuvvetleri, değme yüzeyi küçük olana göre daha büyüktür