MADDELERİN AYIRT EDİCİ (KARAKTERİSTİK) ÖZELLİKLERİ

 

            Karakteristik özellikler saf maddeleri birbirinden ayırmaya yarayan ve miktara bağlı olmayan özelliklerdir. Bu özellikler karışımlar için, sabit değerler olmadığından karışımları ayırt etmeye yaramazlar. Karışımlar karışımı oluşturan maddelerin cinsine ve bağlı olarak değişen, ortalama özeliklere sahiptirler.Saf maddelerin ayırt edici özellikleri şunlardır :

 

1.    Özkütle(yoğunluk): Bir maddenin 1 cm3 ünün kütlesidir. Yani kütlenin hacme

       oranıdır: d=m/V. Her maddenin ayrı bir özkütlesi vardır. Özkütle hem katılar

       hem sıvılar ve hem de gazlar için ayırt edici özelliktir. Katı ve sıvıların

       özkütleleri kabaca 0,5 ile 20 arasında değişir. Gazların özkütleleri ise katı ve

       sıvılarınkinden 1000 kat daha küçük olup 10-3 gr/cm3 basmağındadır.

 

2.    Erime noktası: Katılar için ayırt edici bir özelliktir.her saf katının kendine

       özgü bir erime noktası vardır. Erime noktalarında anlamlı bir farlılık maddelerin

       farklılığını göstermek için yeterlidir. Fakat erime noktalarının aynı çıkması

       maddelerin aynı olduğunu kanıtlamaz.

       Bir maddenin erime noktası sıvısının donma noktası ile aynıdır. Dolayısıyla

       donma noktası sıvılar için ayırt edici özellik olarak göz önüne alınabilir.

 

3.    Kaynama Noktası: Saf sıvılar için ayırt edici bir  özelliktir. Kaymana  

       noktalarındaki anlamlı farklılık sıvıların farklılığı için yeterli kanıttır.

       1 atm sabit basınçta tutulan buharın yoğunlaşma noktası da, sıvının kaynama

       noktasıyla aynıdır ve buhar için ayırt edici özellik olarak kullanılabilir.

 

4.    Çözünürlük: Farklı maddelerin aynı çözücü  sıvı içindeki çözünürlükleri farklı

       olduğundan, benzer  görünen maddeleri ayırmak için çözünürlük , ayırt edici

       özellik olarak kullanılabilir. Eğer iki maddenin, aynı sıcaklıkta, aynı sıvı

       içindeki çözünürlükleri aynı bulunursa, bu iki maddenin aynı sıvı içinde, farklı

       sıcaklıktaki çözünürlüğüne bakarak, iki maddenin aynı olup olmadığı

       anlaşılabilir. Yani, çözünürlüğün sıcaklıkla değişmesi de, ayırt edici özelliktir.

       Farklı maddelerin, sıcaklığa bağlı, çözünürlük eğrileri farklı farklıdır.

       Çözünürlük, her üç madde hali için ayırt edici özelliktir.

 

5.   Sıcaklıkla genleşme: Maddeler ısıtıldıklarında  hacimleri artar,

      soğutulduklarında azalır. Başlangıçta aynı hacimde alınan katıların ve sıvıların

      aynı sıcaklık aralığında hacimlerindeki artma yada azalma aynı olmaz.

      Hacimdeki artma miktarı maddeden maddeye değişiklik gösterir. Ancak,

      başlangıçta aynı sıcaklıkta ve aynı hacimde alınan iki farklı gazın,sabit basınç

      altında ısıtılması sırasında hacimlerindeki artma  aynı bulunur. Yani gazlar  için

      hacimce genleşme ayırt edici bir özellik değildir.

 

6 .  Esneklik: Tel haline getirilebilen maddeler için (metaller ve plastikler) ayırt

      edici bir  özelliktir. Aynı kalınlıkta ve uzunluktaki farklı metallerden yapılı

      tellere aynı ağırlık asıldığında uzama miktarları aynı olmaz. Sıvılar için

      esneklik, sıvılar sıkıştırılamadıklarından, ayırt edici  özellik sayılmaz. Gazlarda

      ise sıkıştırılabildikleri halde, farklı gazların sıkıştırılabilmedeki, (esneklikteki)

       davranışları aynı olduğundan, esneklik gazlar için ayırt edici bir özellik değildir.

 

7.        Bunların dışında, maddelerin molar yada gram başına erime veya buharlaşma

       ısıları,  sertlik, kristal yapıdaki belirgin farklılık, yanabilirlik ayırt edici özelliler

       olarak göz önüne alınabilirler.